Lotnisko Londyn Luton jest usytuowane około 50km na północ od centrum Londynu. Znajduje się na 5 miejscu w UK pod względem obsługiwanych pasażerów, z liczbą prawie 16mln na rok (dane z 2017 roku). Największym operatorem jest tutaj easyJet i Wizzair. Do pozostałych operatorów należą: Ryanair, Blue Air, El Al, Vueling, TUI, a także sezonowo możemy zaobserwować tu: Transavia, SunExpress, Air Nostrum. Również operuje tu regularnie cargo, głównie nocą, ale za dnia możemy zobaczyć DHL oraz MNG Airlines. Jednak lotnisko to jest najbardziej znane ze sporej ilości obsługiwanych prywatnych odrzutowców, tzw. biz jetów. Pas startowy jest skierowany w kierunku 08/26 i ma długość 2162 metrów. Zachodnia część pasa znajduje się na urwisku, dlatego też nie ma dogodnych miejsc od zachodniej strony siatki. Bardzo duża zaletą Luton, jest to, że nie trzeba mieć własnego transportu, aby mieć dostęp do świetnych miejsc. Terminal znajduje się od północnej strony pasa, ale da się wykonywać zdjęcia z dobrym światłem, gdyż samoloty możemy fotografować pod różnymi kątami, a w dni pochmurne północna lokalizacja w ogóle nam nie będzie przeszkadzać. Poniżej przedstawiam miejsca i przykładowe zdjęcia, z lokalizacji dostępnych dla spotterów.

Mapa ze wszystkimi opisanymi niżej lokalizacjami

 

Lokazlizacja nr 1 – Long-Term Car Park

Na parking Long-Term możemy dostać się z terminala autobusem, który odjeżdża z pętli autobusowej przed terminalem lotniska. Na poniższym zdjęciu mamy zaznaczony teren gdzie możemy fotografować bizjety (samoloty dyspozycyjne) znajdujące się blisko płotu. Możemy poruszać się wzdłuż całej siatki i przez nią fotografować samoloty znajdujące się na drodze kołowania lub na dalszych płytach postojowych. Miejsce to jest zalecane, aby „wpaść” tu na 15 minut i zrobić zdjęcia lub zobaczyć jakie maszyny tu stoją. Do akcji raczej się nie nadaje. Dobra wiadomość dla zmotoryzowanych jest taka, że możemy tu parkować przez dwie godziny bez żadnych opłat!

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • fotografia przez siatkę, jedynie fragment pasa i drogi kołowania można fotografować ponad siatką (zdjęcie B757 La Compagnie i easyJet poniżej)
  • samochód – niekonieczny
  • toalety – terminal
  • prowiant – terminal
  • ogniskowe – od 50mm (telefon przydatny przy fotografii samolotów stojących przy samej siatce)

Falcon 900EX (ogniskowa 200mm)

Falcon 7X (80mm)

A320 (175mm)

B757 (155mm)

 

Lokalizacja nr 2 – Multi-Storey car park

Multi-Storey Car Park znajduje się w zasięgu pieszym z terminala, skąd możemy z łątwością trafić na pieszo – oferuje świetne miejsce, zwłaszcza gdy wylądujemy na lotnisku i mamy niewiele czasu, np. czekając na autobus. Owszem, możemy tu spędzić i większą część dnia, co nie raz robiłem. Musimy pamiętać, że fotografia odbywa się przez siatkę, lub w niewygodny sposób, pomiędzy siatką, a poręczą. Ostatnie piętro jest nieosłonięte, jednak ochrona bardzo szybko z tego miejsca przegania, więc nie warto tam wchodzić. Ceny parkingu niestety są dość wysokie. Świetne światło na dłużej za plecami pojawia się dopiero od maja od około godziny 18, ale z doświadczenia wiem, że nie jest to istotne. Z parkingu mamy widok z kilku miejsc i możemy fotografować wszystkie samoloty z góry na drodze kołowania, co jest dobre nawet w pochmurną pogodę. Osobiście zostawiam samochód na osiedlu znajdującym się w północnej części lotniska (zaleca się wszelką ostrożność), po czym idę na autobus Long-Term około 15 minut, który biorę z ulicy President Way lub Percival Way. Po kilku minutach jazdy autobusem, dostajemy się pod sam terminal skąd pieszo możemy wejść na parking.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • fotografia przez siatkę lub pomiędzy poręczą a siatką
  • samochód – niekonieczny
  • toalety – terminal
  • prowiant – terminal
  • ogniskowe – od 18mm dla samolotów zaparkowanych pod samym parkingiem, lub A320 kołujących w najbliższym punkcie, 300mm dla samolotów na pasie startowym

Ceny za parking

płyta postojowa (78mm)

B767 (18mm)

Tak wyglądają warunki do fotografii samolotów kołujących pod parkingiem

A319CJ (66mm)

A320neo (290mm)

Antonov An-12B (115mm)

Falcon 7X (240mm)

A300 (290mm)

Lokalizacja nr 3 – Mid-Term car park

Mid-Term Car Park jest świetną alternatywą na późne wieczory w sezonie letnim, skąd możemy fotografować przez siatkę samoloty zjeżdżające z pasa po wcześniejszym wylądowaniu. Gdy odejdziemy od siatki, możemy również fotografować samoloty wznoszące się na niebie, tuż po starcie. Bardzo dobre miejsce na tzw. zdjęcia „face to face”. Niemal każdy lądujący samolot użyje tego taxiway, wyjątkiem są samoloty zjeżdżające w połowie pasa, ale jest to bardzo mały procent. Nigdy nie sprawdzałem tego miejsca podczas lądowań na pasie 08, ale obawiam się, że koła mogą być niewidoczne, gdyż znajdujemy się tutaj trochę w dołku. Z terminala wjedziemy tu (i wrócimy) autobusem Mid-Term. Na pieszo obowiązuje zakaz wejścia.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • fotografia przez siatkę
  • samochód – niekonieczny
  • toalety – terminal
  • prowiant – terminal
  • użyteczne ogniskowe: od 120mm, im mniejsza średnica obiektywu tym lepiej

Ceny za parking

A300 (165mm)

A320 (200mm)

A321 (210mm)

B737-800 (140mm)

Falcon 900EX (200mm)

Gulfstream G-V (112mm)

A320 (130mm)

 

 

 

Lokalizacja nr 4 – Chiltern Green Road

Miejscówka na południu pasa jest najbardziej znanym miejscem na Luton. Dostępna jest tylko dla osób zmotoryzowanych,gdyż znajduje się na totalnym odludziu otoczonym jedynie polami i farmerami. Zawsze można tu kogoś spotkać niezależnie od pogody. Zimą mamy piękne światło za plecami przez cały dzień, a latem od 9 do około 17. Niestety od niedawna jest podniesiony płot po obu stronach bramy ewakuacyjnej, także pozostaje nam wysoka drabina lub fotografia przez siatkę. Widać stąd przyziemienia, samoloty ustawiające się do startu i kołujące na start. Z oddali widać 3 płyty postojowe lotniska, terminal, oraz Multi-Storey Car Park. Zawsze jest tu pełno fotografów, obserwatorów z lunetami,  a także rodzin z dziećmi przyjeżdżających na kilka startów i lądowań. Parkować możemy wzdłuż ulicy zostawiając przejazd dla pozostałych, lub pod siatką na samym końcu drogi. W żadnym wypadku nie należy parkować przed bramą ewakuacyjną! Droga nie posiada nazwy, ale wjeżdża się tu z narożnika ulicy Chiltern Green. Współrzędne lokalizacji: 51°52’26.0″N 0°21’44.8″W

Ogólne informacje:

  • drabina – wysoka drabina konieczna lub fotografia przez siatkę
  • samochód – konieczny
  • toalety – brak
  • prowiant – brak
  • użyteczne ogniskowe: od 70mm do 400mm

płyta postojowa (380mm)

A300 (105mm)

A319CJ (200mm)

B767 (420mm)

Global 5000 (500mm)

Falcon 7X (380mm)

Fokker 50 (380mm)

Gulfstream G550 (115mm)

Gulfstream G550 (210mm)

Gulfstream G650 (240mm)

Honda HA-420 (240mm)

McDonnell-Dougas MD-87 (380)

Lokalizacja nr 5 – Podejście pasa 26

To miejsce również jest dla zmotoryzowanych, można tu podejść na pieszo (co bardziej polecam) z lokalizacji nr 4 (około 15 minut) lub podjechać samochodem i zaparkować na zatoce (nie polecam, gdyż jest mało miejsca, a zatoki wykorzystywane są do mijania się samochodów). W tym miejscu stoimy pod samolotami lądującymi na pasie 26. Przemieszczając się w stronę północną lub południową, możemy z boku zobaczyć samoloty na niebie podchodzące do lądowania. Z tego miejsca nie widać samolotów startujących, ani przyziemienia maszyn lądujących, samoloty znikają nam za drzewami. Nigdy nie wykorzystywałem tego miejsca do startów, a w zasadzie byłem tu tylko dwa razy podczas lądowań.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód – konieczny
  • toalety – brak
  • prowiant – brak
  • ogniskowe – od 80mm

 

Global 5000 (145mm)

Learjet 45 (280mm)

Polecam wszystkim również świetną stronę – SunCalc, jedną z wielu tego typu, gdzie możemy sprawdzić położenie słońca w danym punkcie, o każdej porze roku i godzinie – bardzo nam to ułatwi wybór odpowiedniego dla nas miejsca (link poniżej)

Położenie słońca w Luton

Kolejne przewodniki po wyspach brytyjskich już wkrótce.

Pozdrawiam

Przemek