London Stansted (EGSS/STN) to jedno z pięciu lotnisk operujących loty do stolicy Wielkiej Brytanii. Posiada jeden pas startowy (04/22) o długości 3049m, trzeci najdłuższy w UK spośród cywilnych lotnisk (ex aequo z Birmingham) W zaszłym roku, lotnisko to uplasowało się na czwartym miejscu pod względem obsłużonych pasażerów, ze wzrostem o 6,5% w stosunku roku poprzedniego. Stało się tak głównie za sprawą Ryanair, który jest irlandzkim przewoźnikiem, a mimo to posiada tu swoją największą bazę w Europie. Oprócz Ryanair, regularnie możemy tu zobaczyć takie linie jak: easyJet, TUI, Thomas Cook, Eurowings, Titan Airways, Jet2.com, Pegasus, Air Moldova i Air Mediterranean. W sezonie letnim oraz zimowym, możemy obserwować wiele lotów czarterowych, a przez cały rok dość sporą ilość samolotów rządowych oraz VIP.  Na Stansted również możemy liczyć na samoloty Cargo, które oprócz godzin nocnych wykonują sporą ilość operacji za dnia. Do stałych bywalców należą: FedEx, UPS, Asiana, Cargolux, Qatar, Etihad, CargoLogicAir, Martinair, Atlas i China Southern.

Jak widać, jest co fotografować na Stansted. A jakie mamy warunki do zdjęć na lotnisku? No właśnie, tu pozostaje spory niedosyt. Jak to bywa w przypadku londyńskich lotnisk – nie jesteśmy rozpieszczani. W zasadzie warunki do fotografii są bardzo ciężkie dla ludzi nie posiadających własnego transportu, a fotografia z terminalu jest możliwa dopiero po przejściu przez odprawy i jest bardzo mocno ograniczona, niemal jedynie do pobliskich samolotów w okolicy naszej bramki (cargo i VIP niewidoczne). Poniżej mapka ze wszystkimi lokalizacjami. Szacuje się, że około 75% czasu używany jest pas 22. czyli od północnej strony.

Lokalizacja nr 1 – Brick End

Jak widać na mapie, punkt ten znajduje się dość daleko od pasa, ale w zamian oferuje nam doskonały widok nadlatujących samolotów. Widać je już na horyzoncie, co jest niemożliwe przy punkcie nr 2. Są też minusy – 2-3 miejsca parkingowe, oraz bardzo słaby zasięg internetowy w telefonie (przynajmniej w mojej sieci giffgaff). Zaletą też jest cisza is pokój, otaczają nas pola uprawne i mała wioska. Fotografujemy z publicznych ścieżek (public footpath) znajdujących się między polami, które są dobrze oznakowane. Ścieżki te ciągną się głęboko w pola, a więc możemy wybrać kąt pod jakim chcemy fotografować nadlatujące samoloty. Musimy też koniecznie pamiętać, aby nie blokować farmerom wjazdu na pole!

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód – konieczny
  • toalety – serwisy na A120 (adres:
  • prowiant – serwisy na A120 (adres:
  • ogniskowe – od 200mm

Czerwone punkty określają lokalizację z których wykonałem poniższe zdjęcia. Ogniskowe wahają się w zależności od lokalizacji.

Wjazd do miejscowości Brick End na wprost, public footpath po którym chodzimy na pieszo po lewej stronie

Antonov An-12 (ogniskowa 210mm)B737-400 (340mm)

B737-800 (500mm)

B747-400 (500mm)

Gulfstream C-37A (380mm)

A340-200 (210mm)

MD-11 (500mm)

 

Lokalizacja nr 2 – Green Street

Green Street znajduje się pod samym podejściem pasa 22. Możemy tu stanąć centralnie pod samolotem, ale mamy też i inne możliwości. Lokalizacja ta, tak samo jak wyżej opisane Brick End, jest dobra od wschodu słońca do godziny 15 w sezonie letnim. Auto możemy zaparkować na Green Street, przy samym końcu ulicy, skąd też możemy fotografować samoloty przelatujące nam nad głową. Dla tych co szukają innych kadrów, pod kątem lub tzw. „boczniaków”, należy udać się na krótki spacer. Przy końcu Green Street zobaczy znak „public bridleway”, ze strzałką wskazującą kierunek. Możemy udać się tam pieszo, lub konno, jak mówi nam znak, byle nie samochodem. Idąc około 200m ścieżką, mamy po prawej stronie żywopłot, który w pewnym momencie się kończy i możemy zobaczyć łąkę po prawej stronie. Gdy na nią wejdziemy mamy świetne pole manewru, jeśli chodzi o kąt fotografowania nadlatujących samolotów. Pod drzewami mamy boczniaki, a zanim do nich dojdziemy mamy samoloty pod kątem  około 45 stopni.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód –  niemal konieczny, alternatywa to autobus nr 7 lub 7A z centrum Bishop’s Stortford, przystanek na którym trzeba wysiąść znajduje się obok De Salis Hotel, skąd mamy około 25 minut na pieszo
  • toalety – serwisy na A120 (adres:
  • prowiant – serwisy na A120 (adres:
  • ogniskowe – od 50mm

Czerwone kropki pokazują dogodne miejsca do fotografii, na niebiesko parking

Wjazd na Green Street znajduje się na przeciwko De Salis Hotel (no poniższym zdjęciu z google maps po lewej).

Na lewo „Public Bridleway”, gdzie udajemy się na spacer, a ewentualny samochód parkujemy na boku po prawej.

Dziura w żywopłocie, przez którą wchodzimy na łąkę, skąd możemy udać się aż po linię drzew.

B737BBJ2 (170mm)

B777 (240mm)

DC-10 (290mm)

MD-11 (55mm)

Antonov An-12 (78mm)

B737-800 (210mm)

Lokalizacja nr 3 – Belmer Road

Belmer Road to najpopularniejsze miejsce na Stansted. Nie ma dnia, żeby tu nikogo nie było, od rodzin z dziećmi w weekendy, przez obserwatorów z lunetami, aż po fotografów i kamerzystów. Obserwatorzy z lornetkami stoją po całej długości Belmer Road, jednak do fotografii mamy tu dwa w miarę dobre punkty. Jeszcze niedawno, jedna górka była świetna, ale władze lotniska postanowiły ją zlikwidować pod pretekstem bezpieczeństwa spotterów, bo była zbyt stroma. Nie zrównali jej z ziemią zupełnie, ale ciężko na niej będzie ustać w 10 osób, jak bywało wcześniej. Najgorsze w tym wszystkim, że potrzebujemy w obu miejscach drabinki, choćby takiej małej trzystopniowej. Jeśli ktoś ma ponad 190cm wzrostu, może poradzić sobie bez, pod warunkiem, że będzie sam i stanie w najwyższych punktach górek. Stoimy prostopadle do pasa, skąd możemy obserwować starty i lądowania, mamy przed sobą terminal pasażerski oraz cargo. W zależności od wysokości drabinki, w kadrze może pojawiać się płot, ale nie będzie zasłaniał samolotów. Na starej górce (punkt 3A) ogrodzenie lotniska jest dużo niżej i nie wpada w kadry. Z kolej nowa górka (punkt 3B) znajduje się bliżej pasa dojazdowego „U”, gdzie jest możliwość wykonania dodatkowych atrakcyjnych kadrów, zwłaszcza, jak samoloty lądują na pasie 04 i zjeżdżają z niego tą drogą kołowania (zazwyczaj samoloty VIP, które parkują w Buisness Park.

Ogólne informacje:

  • drabina – bardzo przydatna, zwłaszcza do zdjęć na pasie
  • samochód – konieczny
  • toalety i prowiant – serwisy przy M11 „Birchanger Green” Dunmow Rd, Bishop’s Stortford CM23 5QZ – 9 min, 3,8mil
  • ogniskowe- od 80mm

Miejsce parkingu na niebiesko, plus dwa punkty spottingu do wyboru: 3A – stara górka, 3B – nowa, górka, która została spłaszczona na początku 2018 roku.

Auto parkujemy na ulicy Belmer Road, po stronie lotniska, pod drzewami.

Po wyjściu z auta, przechodzimy jedną z wydeptanych ścieżek i znajdujemy się pod samym płotem. Jeśli chcemy wykonywać zdjęcia, to udajemy się w prawo (patrząc w stronę ogrodzenia) i przemieszczamy się w kierunku dwóch górek: 3A – stara górka, 3B – nowa górka.

Poniżej przykładowe zdjęcia ze starej górki – punkt 3A – zdjęcia wykonane z drabinyA300 FedEx (115mm) B737 Titan Airways (170mm) Na poniższym zdjęciu górka, już po „zdemolowaniu” (punktu 3B) i zdjęcia z niej wykonane z najwyższego punktu.A321neo (140mm) A321 (210mm) B733 (240mm)  B747-400 (78mm) B757 (210mm) Gulfstream G280 (500mm) MD-11F (115mm)

Lokalizacja nr 4 – Buisness Park (north side)

Sytuacja w Buisness Park jest dość napięta na linii entuzjastów i władz lotniska. Niestety stało się tak za sprawą tych, co nie przestrzegają przepisów, zakazów i nie szanują prywatności firm zlokalizowanych w tym miejscu. Władze lotniska są na skraju zamknięcia miejsca dla spotterów, a nawet już raz był ban dwutygodniowy. Od tego czasu zostały utworzone nowe, proste zasady, których należy przestrzegać. Fotografować możemy tylko z jednego miejsca, oraz tylko w jednym miejscu możemy parkować. Również od niedawna obowiązuje zakaz spottingu po zmroku. Pojawiło się też sporo nowych znaków informujących nas, gdzie nie możemy fotografować i przebywać. Należy też bezwzględnie wykonywać polecenia policji, jeśli takie się pojawią. Często podczas ważnych rządowych wizyt, strefa ta jest zamknięta i nie można tu wjeżdżać, wtedy policja nakaże nam opuścić miejsce i bez dyskusji musimy wykonać takie rozporządzenie.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód – konieczny
  • toalety – serwisy przy M11 „Birchanger Green” Dunmow Rd, Bishop’s Stortford CM23 5QZ – 4 min, 1,2mil
  • prowiant – stacja paliw Esso (CM22 7TA) na drodze B1256 – około 15minut pieszo lub minutę autem, 0,6mil
  • ogniskowe- od 80mm

Buisness Park

Parking Pay & Display (płatny) współrzędne: 51°53’00.7″N 0°13’08.1″E

Jedyne miejsce skąd możemy wykonywać zdjęcia i przebywać to teren wzdłuż siatki między Harrods Aviation, a Universal Aviation. Pod żadnym względem nie można wchodzić na teren Universal Aviation!!!

Droga z parkingu do miejsca spottingu. Są chodniki oraz pobocza.

A330 (105mm)

B747SP (155mm)

B747SP (110mm)

B737 BBJ (200mm)

Gulfstream G550

Lokalizacja nr 5 –  Lądowania na 04 / Starty z 22

Lokalizacja ta znajduje się około 600 metrów od progu pasa 04. Można stąd obserwować zarówno lądowania jak i starty. Oczywiście w obu przypadkach zdjęcia na tle nieba. Miejsce jest to dobre przez cały rok od wschodu słońca do około 14-15 kiedy słońce wchodzi na oś pasa. Fotografujemy z publicznej ścieżki (public footpath), leżącej pomiędzy polami, a więc oprócz samolotów nic nie zagłusza nam ciszy. Bardzo spokojne i przyjemne miejsce. Nadlatujące samoloty widać na horyzoncie, a startujące wyłaniają nam się znad drzew, ale mamy wystarczająco czasu aby złapać za aparat. Tak jak wspominałem we wstępie, większość operacji odbywa się na pasie 22, także bardziej prawdopodobne, że trafimy tutaj starty.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód – konieczny, lub alternatywa autobus 508 z Harlow Town Centre
  • toalety – serwisy przy M11 „Birchanger Green” Dunmow Rd, Bishop’s Stortford CM23 5QZ – 4 min, 1,2mil
  • prowiant – stacja paliw Esso (CM22 7TA) na drodze B1256 – około 15minut pieszo lub minutę autem, 0,6mil
  • ogniskowe- od 170mm

Na poboczu drogi B1256 (Dunmow Road) możemy zaparkować auto (byle nie na ulicy), następnie idziemy publiczną ścieżką, która wyznacza znak, przemieszczamy się równolegle do potężnego hangaru. Współrzędne parkingu: 51°52’12.1″N 0°13’07.7″EGdy wejdziemy na ścieżkę idziemy cały czas prosto aż do następnego znaku, który również wskazuje nam kierunek prosto wzdłuż pola. Poniżej zaznaczone przykładowe punkty na ścieżce z których można fotografować.

B737 (210mm) lądowanie na 04

B732 (500mm) start z 22

il-76 (165mm) start z 22

B747-400 (170mm) start z 22

Lokalizacja nr 6 – górka na przeciwko Novotel Hotel

Z tego miejsca możemy fotografować samoloty na drogach kołowania, wjeżdżające na pas 04 oraz samoloty podchodzące do lądowania. Nadaje się też do startów z pasa 22 , z tym, że mniejsze maszyny będą już zbyt wysoko na dobre zdjęcia. Samoloty na drogach kołowania można fotografować od rana, gdyż znajdują się pod różnym kątem, a więc jest to świetna alternatywa dla Belmer Road, jeśli nie chcemy fotografować pod światło, a zależy nam na zdjęciach na ziemi. Należy pamiętać o falującym powietrzu, które w sezonie letnim może niszczyć nam dobre efekty. Najbliższy parking znajduje się przy hotelu Novotel (0-30min – free, 30min-1h – 1£, 1h-2h – 2£, 2h-3h – 4£, 3h-4h – 6£, 4h-6h – 8£). Jeśli chcemy zostać w tym miejscu naprawdę długo to warto rozważyć parking Pay & Display, który znajduje się przy First Ave (współrzędne: 51°53’00.7″N 0°13’08.1″E), a więc to samo miejsce co w lokalizacji numer 4. Z parkingu na pieszo mamy około 15 minut, ale należy zachować wszelką ostrożność (brak chodników), zwłaszcza na niebezpiecznym łuku, pomiędzy Long Stay Car Park, a Business Park. Tutaj słońce za plecami pojawia się po godzinie 15-tej, jeśli chcemy fotografować przyloty na niebie ze światłem za plecami.

Ogólne informacje:

  • drabina – nie potrzebna
  • samochód – konieczny
  • toalety – serwisy przy M11 „Birchanger Green” Dunmow Rd, Bishop’s Stortford CM23 5QZ – 7min, 1,9mil
  • prowiant – serwisy przy M11 „Birchanger Green” Dunmow Rd, Bishop’s Stortford CM23 5QZ – 7min, 1,9mil
  • ogniskowe- od 100mm

Parking przy First Ave

Droga którą trzeba pokonać aby dostać się na miejsce

Lokalizacja zaznaczona na czerwono, parking Novotel niemal za plecami, dwie minuty w zależności jak głęboko wjedziemyMD-11 (100mm)

80mm

B747 (135mm)

Gulfstream G550 (210mm)

A340 (195mm)

B767 (115mm)

 

Police Plane Watch Scheme

Na koniec jeszcze informacja dla wszystkich mieszkańców UK. Stansted posiada swój program dla spotterów, którzy odwiedzają lotnisko. Jest on prowadzony przez policję, która widzi w nas wsparcie w zwalczaniu terroryzmu oraz raportowaniu podejrzanych akcji oraz zachowań, które możemy zaobserwować dookoła siatki. Policja uważa nas za swoje „dodatkowe oczy”, co zresztą ma duży sens, ale niestety nie wszędzie policja patrzy na nas tak przychylnie jak tutaj. Policja z Essex współpracuje z lotniskiem od lat i dzięki tej współpracy dla wszystkich członków jest dostępne specjalne miejsce (odpłatnie), tylko raz w miesiącu, na zorganizowany i zaplanowany z dużym wyprzedzeniem dzień. Od czasu do czasu, okazjonalnie podczas ważnych wizyt Policja również organizuje limitowany spotting, np. podczas wizyty prezydenta Obamy lub szczytu Heads of Commonwealth. Po więcej informacji i instrukcje, jak przyłączyć zapraszam TUTAJ.

Poniżej kilka losowych zdjęć wykonanych z miejsca zapewnionego przez Policję

 

Polecam wszystkim również świetną stronę – SunCalc, jedną z wielu tego typu, gdzie możemy sprawdzić położenie słońca w danym punkcie, o każdej porze roku i godzinie – bardzo nam to ułatwi wybór odpowiedniego dla nas miejsca (link poniżej)

Położenie słońca na lotnisku Stansted

Zapraszam również do przewodnika po lotnisku Londyn Luton EGGW / LTN

Pozdrawiam

Przemek